Neden
Yapay zekâ İngilizceyle büyüdü.
Bugünün büyük modelleri okuduklarının çoğunu İngilizce okudu. Türkçe onlar için sonradan öğrenilmiş bir dil. Cümleleri doğru olur, ama Türkçe kokmaz; tercüme kokar.
Deyimler düzleşir. “Sen” ile “siz” arasındaki incelik kaybolur. Bayram, mahalle, türkü; hepsi dışarıdan bakılarak anlatılır.
Tek kelime
Türkçede bir kelime, bir cümle kadardır.
İngilizceye göre kurulmuş modeller böyle bir kelimeyi çoğu zaman anlamsız parçalara böler; Türkçeyi heceleyerek okur gibi. Kaan ise kökü ve ekleri görür.
Yukarıdaki bölünme, Kaan'ın bugünkü sözlüğünden alındı.
Biz tersinden başladık.
Alfabe'nin modelleri sıfırdan, Türkçe metinle eğitilir. Sözlükleri Türkçenin ekleriyle kurulur. İlk kelimeleri Türkçedir; başka bir dilden çevrilmiş bir zihinleri yoktur.
Neden Alfabe
1928
Türkçe yeni harflerine kavuştuğunda ilke sadeydi: her sese bir harf. Türkçe okunduğu gibi yazılır, yazıldığı gibi okunur.
Alfabe, bir dilin en küçük bütünüdür. Yirmi dokuz harfle Türkçede söylenebilecek her şey yazılır. Biz de oradan başlıyoruz: harfi harfine.
ABCÇDEFGĞHIİJKLMNOÖPRSŞTUÜVYZ
Aile
Kaan'a söylersin, gerisini aile halleder.
Her üye bir harf, her harf bu toprağın bir taşı.
-
Kaan
K · firuze
Konuşur ve anlar. Ailenin yüzü: aile büyüdükçe her işi doğru üyeye o verecek.
-
Ceren
C · zultanit
Görsel üretir. Türkçe anlattığını çizer.
Yolda
-
Bilge
B · oltu
Uzun ve derin yazar: makale, inceleme, araştırma.
Yolda
Firuze, zultanit, oltu; ailenin kendisi için bor. Hepsi bu topraktan. Dışarıdan getirmedik, buradan çıkardık.
Sözlerimiz
Beş söz.
Önce Türkçe.
Çeviri değil, ana dil.
Bilmediğini söyler.
Uydurmak yerine “bilmiyorum” der ya da nereden bildiğini gösterir.
İnsan taklidi yapmaz.
Bir yapay zekâ olduğunu hiçbir zaman saklamaz.
Emeğe saygı duyar.
Yalnızca kullanma hakkımız olan metinle eğitiriz. Konuşmalarını yalnızca sen izin verirsen kullanırız.
Küçük ama kendimizin.
Başkasının modeline Türkçe boya sürmeyiz. Temelden kendimiz yaparız; yavaş büyürüz, ama bizim olur.